povodom prijema asocijacije za kvalitet u punopravno članstvo u evropskoj organizaciji za kvalitet (eoq)

OD ANTALIJE DO LISABONA
(Mičo Jančev, Potpredsjednik AQBiH i predstavnik AQBiH u EOQ)

Na 110. Generalnoj skupštini Evropske organizacije za kvalitet (European Organization for Quality - EOQ), održanoj 2. decembra u Lisabonu ove godine, Asocijacija za kvalitet u Bosni i Hercegovini (AQBiH), jednoglasnom odlukom, primljena je u punopravno članstvo EOQ u statusu Nacionalnog predstavnika.

Prijem Asocijacije za kvalitet u Bosni i Hercegovini u punopravno članstvo u EOQ sa statusom Nacionalnog predstavnika, veliko je priznanje ne samo za našu Asocijaciju, već i za Bosnu i Hercegovinu u cjelini. To dobija više na značaju kada se uzme u obzir da je taj prijem izvršen prije isteka minimalnog roka od 3 godine u statusu Pridruženog člana. Očigledno je da smo imali dovoljno dokaza da uspješno ispunjavamo svoju misiju, te da se naše aktivnosti odvijaju u duhu evropskih principa, kada je u pitanju područje upravljanja kvalitetom. Veliki doprinos prepoznavanju tih rezultata dalo je naše aktivno učšće, iako u otežanim uslovima zbog finansijskih problema, u svim značajnijim manifestacijama i aktivnostima EOQ, kao i ažurno informisanje EOQ o svim našim aktivnostima putem dopisa i web-stranice AQBiH (www.aqbih.ba). Posebnu specifičnu težinu imaju dvije Konferencije kvaliteta Bosne i Hercegovine, održane u novembru prošle godine u Neumu i ove godine u Tešnju, odnosno izlazni rezultati sa tih Konferencija: Potpisivanje Protokola o saradnji između Asocijacije za kvalitet u Bosni i Hercegovini i Vanjsko/ Spoljnotrgovinske komore Bosne i Hercegovine; pokretanje inicijative i formiranje Kluba Biznis Lidera u okviru AQBiH, te pokretanje inicijative sa strane zdravstvenih radnika za formiranje Sekcije za kvalitet u zdravstvu u okviru AQBiH.

Osnivačka skupština Asocijacije za kvalitet u Bosni i Hercegovini održana je 13. novembra 2003. godine u Zenici, a zvanično je registrovana 29.04.2004. godine u Ministarstvu pravde BiH, kao prvo udruženje građana formirano i registrovana na nivou Bosne i Hercegovine kao cjeline. Formiranjem Asocijacije za kvalitet u Bosni i Hercegovini, stvorene realne pretpostavke za početak procesa istinskog povezivanja u oblasti kvaliteta, najprije na nivou države, a zatim i na nivou Evrope.

AQBiH je primljena u članstvo EOQ, u statusu Pridruženog člana, na 104. Skupštini EOQ održanoj 24. aprila 2005. godine u Antaliji. Zbog nedostatka finansijskih sredstava nismo mogli učestvovati na toj Skupštini, pa smo zamolili generalnog sekretara EOQ, g. Bertrand Jouslin de Noray da nas zastupa.

EOQ je osnovana 1956. godine, kao nezavisna i neprofitna organizacija, uz veliku finansijsku i tehničku podršku SAD. Njeni osnivači su grupa zemalja Zapadne Evrope (Francuska, Italija, Zapadnja Njemačka, Velika Britanija i Holandija), kojima su se postepeno uključivale i ostale evropske zemlje, tako da su danas u njoj učlanjene 35 organizacije za kvalitet iz većine evropskih zemalja (sa preko 70.000 članova), kao i oko 500.000 povezanih kompanija i oko 45.000 registrovanih ekperata za kvalitet. EOQ, kao koordinaciono tijelo i katalizator, nastoji pomoći njenim članicama u efektivnom poboljšanju na području upravljanja kvalitetom. Osnova misije EOQ je da poboljša evropsko društvo kroz promoviranje kvaliteta u najširem smislu. EOQ doprinosi razvoju evropskih organizacija i preduzeća, kroz implementaciju kvaliteta, kao i koncepata i tehnika menadžmenta u njihovom širem smislu. Njen cilj je napredak i razvoj pojedinaca i evropskog društva u cjelini.

Da bi ostvario svoju misiju i postavljene ciljeve, EOQ ima tačno definisanu organizacionu strukturu u skladu sa Statutom organizacije, zakonom Belgije i usvojenim Pravilima i propisima. Najviši organ organizacije je
Generalna Skupština (General Assembly - GA), koju sačinjavaju po jedan predstavnik Nacionalnih asocijacija za kvalitet (Efektivni članovi). Generalna Skupština se sastaje najmanje jednom godišnje, a odluke se donose glasanjem. Princip glasanja u GA je jedan član = jedan glas.  Izvršni odbor (EOQ Executive Board - EB) ima najmanje 7 članova, a sačinjavaju ga: Predsjednik, Prvi potpredsjednik, predhodni predsjednik i najmanje 4 ostalih članova. Sasataje se najmanje tri puta godišnje. Dosadašnji mandat članova Izvršnog odbora bio je 2 godine, a na zadnjoj GA održanoj u Lisabonu 2. decembra, donijeta je odluka da se on poveća na 3 godine. U periodu maj 2006. - maj 2008. godine, dužnost Predsjednika Izvršnog odbora obavlja g. Jurij Gusakov iz Rusije, dok su ostali članovi: g. Wolfgang Kaerkes iz Njemačke, g. Viktor Seitschek iz Austrije, g. Niyazi Akdas iz Turske. G. Frank Steer iz Velike Britanije, g-đa Tiia Tammaru iz Estonije i g. Marijan Jurić iz Hrvatske.

Savjetodavni odbor (Advisory Board - AB) sačinjavaju poznati i priznati autoriteti iz oblasti kvaliteta, standardizacije, menadžmenta i biznisa. U sadašnjem sazivu on ima 6 članova iz Njemačke, Finske, Francuske, Rusije, Japana i SAD.

Razvijena je mreža EOQ, koja obuhvata veći broj različitih vrsta članstva: Efektivni član (Nacionalni predstavnik), Pridruženi član, Povezani član, Počasni član i Ambasador.

Nacionalni predstavnik (Efektivni član) može postati samo vodeća neprofitna organizacija/asocijacija za kvalitet u svakoj zemlji, nakon članstva u EOQ u statusu Pridruženog člana od najmanje 3 godine. Pored toga, ona mora biti u stanju da:

• demonstrira vlastiti sistem upravljanja kvalitetom,
• pokazuje želju za razmjenu znanja i iskustava na nivou Evrope,
• na aktivan način podržava i promovira ključne proizvode EOQ u svojoj zemlji,
• ima značajan uticaj u promoviranju ideje kvaliteta u najširem značenju u svojoj zemlji,
• ugradi viziju i misiju EOQ u vlastitoj organizaciji,
• aktivno doprinosi i učestvuje u realizaciji aktivnosti EOQ.     

Pridruženi član može postati svaka neprofitna organizacija iz Evrope, koja svojim aktivnostima na značajan način doprinosi promoviranju ideje kvaliteta u najširem smislu, na nacionalnom, evropskom, ili internacionalnom nivou. Ona može učestvovati u različitim tjelima i aktivnostima EOQ, ali bez prava glasa. Povezani član može biti svaka organizacija iz ili izvan Evrope, koja želi da se poveže sa EOQ. Počasni član mogu postati samo pojedinci koji su dali izvanredan doprinos EOQ na polju kvaliteta, a koji nisu više aktivni u organima EOQ. Njih bira Generalna skupština na prijedlog Izvršnog odbora. Do sada je EOQ izabrala 8 počasnih članova, između kojih je i jedan od najvećih gurua kvaliteta, Dr. Juran iz Sjedinjenih Američkih Država. Ambasadori su ljudi koji su u prošlosti bili veoma aktivni u EOQ i koji i dalje žele da promoviraju njene aktivnosti. Njih imenjuje Izvršni odbor.

U EOQ mreži su u velikom broju uključene organizacije koje imaju status Partnera. Partneri mogu biti različita tijela, organizacije i institucije (profitne i neprofitne) iz Evrope i svijeta, koje izražavaju želju da sarađuju sa EOQ u širenju pokreta za kvalitet. Njihov doprinos može biti na različite načine: finansijski, ekspertski, učešće u različitim projektima isl. Oni nemaju pravo glasa.

EOQ se zalaže za formiranje Svjetskog Saveza za Kvalitet (World Alliance for Quality - WAQ). U tom cilju, 30. septembra 2002. godine, Američko društvo za kvalitet (American Society for Quality - ASQ), Savez Japanskih naučnika i inžinjera (Union of Japaness Scientists and Engineers - JUSE), Internacionalna Akademija za kvalitet (International Academy for Quality - IAQ) i EOQ, potpisali su sporazum za saradnju. Prvi Svjetski Samit nacionalnih asocijacija za kvalitet održan je 26. maja 2006. godine u Antverpenu, a drugi će se održati 8-9. maja sljedeće godine u Hustonu, SAD.

Svake godine EOQ organizuje Kongrese kvaliteta, kao kruna svih aktivnost tokom jedne godine. Prvi Kongres je održan 1957. godine u Parizu, jubilarni - 50. Kongres u Antverpenu 2006., posljednji - 51. Kongres u Pragu ove godine, naredni biće u Beču, 4-6. juna 2008., dok će Hrvatska biti domaćin 53. Kongresa u Cavtatu maja 2009. god. EOQ se od samog početka (1989. godine) aktivno uključila u obilježavanju Svjetskog Dana kvaliteta, a od 1995. je jedan od organizatora Evropske nedelje kvaliteta, kada se u svim evropskim zemljama promoviraju vrijednosti kvaliteta i odvija se veliki broj aktivnosti koji pridonose razvoju svijesti evropske javnosti o važnosti kvaliteta u povećanju konkurentnosti evropske privrede.

EOQ se izuzetno angažirao u promoviranju kvaliteta i izvrsnosti, kao ključ za uspjeh privreda u zemljama Centralne i Istočne Evrope (CEE). Osnovni cilj je da se pomogne zemljama CEE da razviju jednostavniji model za Nacionalne nagrade kvaliteta za mala i srednja preduzeća, koristeći iskustva drugih zemalja, uz poštovanje specifičnosti svake pojedinačne zemlje. U tom cilju, EOQ je jedan od inicijatora održavanja Internacionalnih Konferencija zemljama CEE na tu temu. Prva je bila održana u Pragu 2001. godine, druga u Budimpešti novembra 2002., a posljednja, sedma, u Iasi, Rumunija, 5-8. decembra ove godine, gdje su učesnici iz 15 zemalja vodili diskusiju i razmjenjivali iskustva o temi: >Nacionalnih Programa kvaliteta i Nacionalnih Nagrada kvaliteta - Put ka boljem životu<.